Wat hebben een neuropsycholoog en een geoloog gemeen? 

Enkel de laatste vijf letters …

Waar de vorige lezing nog handelde over een thema dat meerdere leeftijdsgenoten vandaag de dag intens bezig houdt, zou de laatste activiteit van 2024 ons terug brengen naar onze jeugd, naar het middelbaar onderwijs waarin we éénmaal per week ondergedompeld werden in aardrijkskundige wetenswaardigheden, vandaag afgewisseld met enkele minder bekende nieuwtjes. 

We vermoedden dat er bij de druppelsgewijs binnen komende toehoorders wel enige nieuwsgierigheid, ja zelfs een tamelijk hoge verwachting bestond over deze laatste lezing. 
Want ook al zou het hier inhoudelijk over een totaal ander thema gaan, het was niet bepaald een geschenk om op te treden na een neuropsycholoog met de naam die aan een snelle sportwagen deed denken. Die man had eerder al zowat alle verwachtingen overtroffen.

Vandaag werden er, al dan niet per ongeluk, alsnog verwachtingen overtroffen. 
We hadden aanvankelijk een deelnemerslijst van een 70-tal mensen. En toch … ondanks alle mogelijkse controles, opvolgingsmechanismen, automatiseringen, het bestaan van ‘eej-aai’, ‘sjetdjiepietie’, en weet ik veel wat er nog op de ‘aai-tie’-markt bestaat, was er een fout in onze deelnemerslijst geslopen. Een korte vloek later mochten we rekenen op meer dan 90 deelnemers 
en … te weinig taart! 

Maar … geen probleem. De uitspraak van Dehaene indachtig dat we ‘de problemen wel zouden oplossen als ze zich voordoen’ reden we even verder naar de plaatselijke bakker om vier extra Limburgse vlaaien, genoeg om alle aanwezigen van een extra ‘taartpunt’ te voorzien. 

Inmiddels was mijn vroegere stads – en klasgenoot met zijn lezing begonnen. 
Ooit startten we samen in het eerste studiejaar van Tongeren. Onze wegen scheidden een goeie twaalf jaar later. 
Mijn jeugdvriend was destijds al enorm geïnteresseerd in alles wat met aardrijkskunde te maken had. Het was letterlijk een hobby van hem, en wat is er nu mooier dan van een hobby je beroep kunnen maken. 
Hem zijn lezing zien en horen geven bracht me in gedachten terug naar de tijd van de spreekbeurten en andere ‘voor-de-klas’-optredens.

Het profleven had hem duidelijk gevormd. Alle schuchter – en stunteligheid waarmee de meesten van ons destijds het ‘podium’ betraden was ook bij hem verdwenen. Hier en nu een duidelijke structuur en overzicht, kadering waar we ons aan zouden mogen verwachten, resultaten van wetenschappelijke onderzoeken, cijfers incluis!

Na wat duiding over de geraadpleegde bronnen (waarvan we de belangrijkste achteraan voor u, beste lezer, toevoegen) zaten we meteen weer in de aardrijkskundeles. 
Zelf dacht ik dat de Mont Blanc de hoogste bergtop van Europa was. Nu bleek ik meteen al een gat in mijn cultuur (of was het mijn geheugen?) te hebben. In Rusland (Eurasia) is er blijkbaar nog een hogere, de Mount Elbrus. 

Dat begon al goed! Patrick was nog maar net gestart of ik werd meteen geconfronteerd met mijn ‘gatenkaas’, mijnheer Porsche(ki) was weer dichtbij.

Bij het vertonen van de topografische kaarten van België zag ik de enorme oprolbare exemplaren van destijds weer verschijnen. Twee houten stokken met een perkamentachtige stof daartussen waarop cartografen zich waarschijnlijk uren geamuseerd hadden.

De gepresenteerde beelden van vandaag maakten ons (opnieuw) duidelijk waarom Nederland, Duitsland, Engeland en Noorwegen meer ‘zee’ hadden dan wij in België.  Dat was blijkbaar het resultaat van een simpele regel: de afstand tussen twee landen nemen, delen door twee, en daar dan de grens trekken … Al goed dat al onze vissers zich niet volledig binnen dat Belgische vierkantje moeten bewegen. Ze zouden elkaar stevig voor de voeten varen. 

Volgende kaarten tonen ons dat België een nat land is, niet te warm, gemiddeld een hogere temperatuur in Vlaanderen heeft dan in Wallonië en dat de hoogste zonnestraling zich aan de Vlaamse kust manifesteert. Excusez-nous, chers Wallons, mais nous n'y pouvons rien!

Uit mijn middelbare schooltijd herinner ik me dat België nog 9 miljoen inwoners telde. In de voorbije 50 jaar werd de inwonersproductie stilaan opgedreven en haalden we een gemiddelde omzet van 1,47 kinderen waardoor we meer dan waarschijnlijk in 2035 met 12,5 miljoen ons grondgebied bezetten. Het moge gezegd: deze stijging is niet alleen het gevolg van een passionele interactie tussen twee mensen geweest. Ook onze generatie draagt hier haar steentje aan bij door een stijgende vergrijzing van een goeie 7% t.a.v. 1972.

Andere weetjes passeren de revue zoals de nationale feestdag die op 21 juli valt (omdat dat de inauguratie van Leopold 1 was en ook dat feitje was bij ondergetekende ondergesneeuwd geraakt in de grijze massa), onze  nationale driekleur die er aanvankelijk anders uitzag omdat de kleuren horizontaal lagen ipv verticaal, Congo en Leopold 2, de voorbije wereldoorlogen die in ons land telkens zware sporen hadden nagelaten om zo te komen tot onze instellingen en de complexe politieke structuur waar we ook vandaag nog mee geconfronteerd worden.

Het is waar, als ‘gemiddelde burger’ hebben we het helemaal niet slecht in België. Maar hoeveel efficiënter en beter zou het kunnen? Zes parlementen en zes regeringen, drie regio’s, drie gemeenschappen, tien provincies en 43 arrondissementen. Een Belgische versie van Elon Musk zou zich hier nogal kunnen uitleven in het schrappen van alles wat er teveel is.
Geen wonder dat België een hoge belastingdruk heeft want er moeten nogal wat politieke overheidsmondjes gevoed worden. Zoveel zelfs dat er niet voor iedereen genoeg is want er zitten er bij die van pure miserie moeten bijverdienen via de Nationale Loterij.

En toch … hoe hebben we het klaar gespeeld om als kleine ukkie de bakermat van de EU te zijn en de zetel van de NATO te huisvesten om daar dan weer zo goed als de kleinste bijdrage aan te leveren en zelfs geen luchtafweer te hebben voor het geval we onverwacht bezoek krijgen uit het Oosten? 

Patrick haalt veel verscheiden thema’s aan, frist ons geheugen op en laat ons bij zoveel punten stil staan dat we ze hier niet allemaal kunnen weergeven. Hij trapt open deuren in wanneer hij ons toont dat de meeste landbouw zich in het Zuiden van ons land situeert, dat de meeste arbeiders in de industrie zich in Vlaanderen bevinden en dat we een land zijn van KMO’s.  

Wat dan weer opvalt is dat België iets heeft met het cijfer zestien. We staan op de zestiende plaats voor wat betreft onze overheidsschuld. Maar we staan ook op de zestiende plaats in de ranglijst van het ‘World Happiness Report‘. En met Brussel, ooit de hellhole of Belgium genoemd door een nazaat van een uit Duitsland geëmigreerde familie ‘Troemp’, staan we ook weer op de zestiende plaats in de top 30-lijst van de meest onveilige steden van Europa. 

Patricks lezing gaat richting einde met thema’s die we zonder enige twijfel in de kijker mogen plaatsen. We hebben mooie en goed gespreide toeristische trekpleisters in ons land met musea en kuuroorden, scheepsliften en Unesco-sites. We staan bekend als Bourgondiërs en zijn de fiere naamgevers van de ‘Brusselslof’ (witloof) en de Belgian Fries. Onze chocolades en koekjes gaan de wereld rond en om de Cuberdons wordt niet alleen in Gent gevochten.
We zijn koffieleuten en drinken jeneverneuten, van bier kennen we zo goed als alles en zelfs als het gaat om het produceren van wijn beginnen we weer wat te betekenen.

Stromae en Jean Tielemans geven een extra ‘Toots’ aan de Belgische muziek, samen met zovele andere kunstzinnige Belgen die ook in de filmwereld hun plaats hebben gevonden.

We hebben Nobelprijzen binnengehaald en beroemde wetenschappers voortgebracht, astronauten de ruimte in gestuurd en als eerste Antarctica verkend.

Het is ons duidelijk geworden, beste Patrick: we mogen fier zijn op wat we in onze kleine landje allemaal kunnen, durven en mogen, ook al is er ruimte voor heel wat verbetering. En ondanks het feit dat er bij sommige aanwezigen, mezelf incluis, wel andere, meer Limburgs toeristisch getinte verwachtingen waren naar aanleiding van deze lezing, heb je ons geheugen weer op een aangename manier opgefrist. 

Je voorganger, dhr. Porsche(ki) zou je prijzen voor de nieuwe verbindingen die je hiermee in ons brein tot stand hebt gebracht!

Marc